ATEX & Compliance
ATEX-zones uitgelegd: wat betekent zone 2 voor lekdetectie?
GasProtex · 7 mei 2026 · 5 minuten leestijd
In de petrochemie, chemie en voedingsmiddelenindustrie kom je ze overal tegen: ATEX-zones. Ze bepalen welke apparatuur je mag inzetten, en dus ook welke camera's voor lekdetectie geschikt zijn. Niet elke akoestische camera is ATEX-gecertificeerd. Dit artikel legt uit wat ATEX-zones zijn, hoe ze zijn ingedeeld en wat zone 2-certificering voor lekdetectie betekent.
Wat is ATEX?
ATEX staat voor ATmosphère EXplosible, explosieve atmosfeer. Er zijn twee Europese ATEX-richtlijnen: ATEX 114 (2014/34/EU) bepaalt welke apparatuur in omgevingen met explosiegevaar gebruikt mag worden. ATEX 153 (1999/92/EG) richt zich op de werkgever en verplicht tot zonering, risicobeoordeling en het gebruik van gecertificeerde apparatuur. Het gaat om locaties waar ontvlambare gassen, dampen of stof aanwezig kunnen zijn.
Fabrikanten moeten hun apparatuur laten certificeren voor de specifieke zone waar het ingezet wordt. Gebruikers zijn verplicht te werken met gecertificeerde apparatuur. Dat geldt ook voor meetapparatuur die tijdelijk wordt meegebracht, zoals een akoestische camera voor lekdetectie.
Zone 0, 1 en 2: de indeling voor gas en damp
| Zone | Explosieve atmosfeer | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Zone 0 | Continu of langdurig aanwezig | Binnenkant van tanks, leidingen, reactorvaten, tankventilatie-uitlaten |
| Zone 1 | Af en toe aanwezig bij normaal bedrijf | Directe omgeving van pompen, kleppen, flenzen, aftappunten |
| Zone 2 | Zelden en kortstondig aanwezig | Ruimere omgeving van procesinstallaties, productievloeren |
Zone 2 is de meest voorkomende zone op industriële productievloeren: de ruimere omgeving rond procesinstallaties waar een explosieve atmosfeer zelden optreedt. Zone 1 betreft de directe nabijheid van pompen, kleppen en flenzen en vereist strengere certificering. Zone 0 is het binnenwerk van tanks en leidingen; daar komt in de praktijk geen inspectie-apparatuur.
Zone 20, 21 en 22: de indeling voor stof
Naast gas en damp kent ATEX een aparte zonering voor brandbaar stof:
| Zone | Explosieve atmosfeer (stof) | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Zone 20 | Continu aanwezig als wolk | Binnenkant silo's, maalinstallaties |
| Zone 21 | Af en toe aanwezig bij normaal bedrijf | Directe omgeving van vulpunten, transportbanden |
| Zone 22 | Zelden en kortstondig aanwezig | Ruimere omgeving van stofverwerkende installaties |
Stofzones zijn relevant in de voedingsmiddelenindustrie (meel, suiker, melkpoeder), houtverwerking en farmaceutische productie. De Crysound 8125 is gecertificeerd voor zowel zone 2 (gas/damp) als zone 22 (stof).
Waarom ATEX-certificering belangrijk is voor lekdetectie
Apparatuur die niet ATEX-gecertificeerd is, mag een gezoneerd gebied niet in. Dat geldt voor laptops, telefoons en meetinstrumenten. Een niet-gecertificeerde akoestische camera meenemen in een ATEX-zone is een overtreding en een veiligheidsrisico.
Veel lekdetectie-dienstverleners hebben geen ATEX-gecertificeerde apparatuur en werken uitsluitend buiten gezoneerde gebieden. Daardoor missen ze een aanzienlijk deel van de installatie. Juist in de zones waar lekken het grootste veiligheidsrisico vormen, wordt dan niet gemeten.
Lees ook: Lekdetectie methoden vergeleken. ATEX-geschiktheid is een van de acht criteria waarop methoden worden vergeleken.
De Crysound 8125: gecertificeerd voor zone 2 en zone 22
De Crysound 8125 die GasProtex inzet is ATEX-gecertificeerd voor zone 2 (gas en damp) en zone 22 (stof). Het is de eerste TÜV-gecertificeerde intrinsiek veilige akoestische camera, conform ATEX en IECEx. Dat betekent dat we mogen meten in de meeste industriële productieomgevingen, ook waar andere aanbieders niet mogen komen.
Voor zone 1-gebieden (direct rond reactoren, kleppen en leidingdoorvoeren) is strengere apparatuur vereist. We zijn hierover direct: zone 2 dekt de meeste productievloeren, maar niet de zwaarste risicozones. In de praktijk is circa 80% van alle ATEX-zones geclassificeerd als zone 2 of zone 22. Bij twijfel over de zonering van jouw installatie denken we graag mee.
De VNCI-handreiking: kader voor mobiele apparatuur
De VNCI heeft samen met Vemobin, VOTOB, NOVE en Deltalinqs de ATEX-handreiking Industrie opgesteld (gepubliceerd via Veiligheid Voorop). Deze handreiking geeft bedrijven handvatten bij het selecteren van tijdelijke mobiele apparatuur voor gebruik in ATEX-gezoneerde gebieden.
Onder voorwaarden biedt de handreiking ruimte voor maatwerk in zone 2 en zone 22, onder begeleiding van een ATEX-deskundige. De inzet van de Crysound 8125 past binnen dit kader.
Lees ook: Akoestische lekdetectie naast je vaste gasdetectie. Voor meer achtergrond over hoe akoestische detectie werkt in ATEX-omgevingen.
Wat past bij jouw situatie?
Je hebt ATEX-zones en wilt weten of lekdetectie daar mogelijk is.
Met zone 2/22-certificering dekken we de meeste productieomgevingen. Lees meer over onze aanpak.
Je wilt weten wat je lekken kosten.
Gebruik onze persluchtcalculator.
Je wilt eerst sparren over de zonering van jouw installatie.
Plan een kennismakingsgesprek.
GasProtex is specialist in gas- en persluchtlekdetectie voor de Nederlandse industrie. ATEX-gecertificeerd (zone 2/22). VCA-vol.
Wil je weten waar jouw lekken zitten?
Een Quickscan geeft je in een dagdeel een compleet beeld van je perslucht- of gassysteem.