Gaslekdetectie
Lekdetectie in de industrie: welke methode past bij jouw situatie?
GasProtex · 6 mei 2026 · 6 minuten leestijd
Er zijn meerdere manieren om gas- en persluchtlekken op te sporen. Elk met eigen sterke en zwakke kanten. In dit artikel vergelijken we de vijf meest gebruikte methoden, met de voor- en nadelen. Zodat je weet welke aanpak past bij jouw installatie.
Vijf methoden naast elkaar
1. Zeepsop (bellentest)
De oudste methode: breng een zeepoplossing aan op een verdachte plek en kijk of er bellen ontstaan.
Wanneer het werkt
Als je al weet waar je moet zoeken. Een monteur die vermoedt dat een specifieke koppeling lekt, kan het met zeepsop snel bevestigen. De locatieprecisie is hoog, je ziet exact waar het lek zit.
Waar het tekortschiet
De gevoeligheid is laag. Kleine lekken produceren geen zichtbare bellen. Daarnaast moet je fysiek bij elke koppeling kunnen komen. Tijdens productie staat het systeem weliswaar onder druk (wat nodig is voor de test), maar de toegankelijkheid is het probleem: bij leidingwerk op hoogte, achter machines of in beperkte ruimtes kan dat lastig en gevaarlijk zijn. Bij een systeem met vele koppelingen en tientallen aftakkingen controleer je dagen in plaats van uren. Lekken die je niet verwacht, vind je niet.
✓ Geschikt voor: Gerichte controle van een bekende locatie na reparatie.
✕ Niet geschikt voor: Het in kaart brengen van een heel systeem.
2. Handheld detector (puntmeting)
Een draagbaar apparaat dat je op individuele koppelingen of leidingdelen richt om lekken te detecteren. Er zijn twee hoofdtypen: ultrasone detectors die geluid in het ultrasone bereik oppikken, en sniffers of halfgeleider-sensors die gasconcentratie meten.
Wanneer het werkt
Kan ingezet worden tijdens productie. Het bereik is beperkt tot nabij de sensor. De gevoeligheid is gemiddeld, beter dan zeepsop maar minder dan een akoestische camera.
Waar het tekortschiet
Punt voor punt meten. Je moet het apparaat op elke koppeling richten en afzonderlijk beoordelen. Het lokaliseren van de exacte lekpositie is bij complexe leidingwerk-bundels lastig. Geen automatische debiet-berekening of kostenrapportage. Net als bij zeepsop moet je op hoogte of in beperkte ruimtes werken om bij elke koppeling te komen.
✓ Geschikt voor: Gerichte inspectie van specifieke zones.
✕ Niet geschikt voor: Snelle scan van een hele productielocatie.
3. Drukverliestest
Een drukverliestest berust op het onder druk zetten van een systeem en het meten van eventueel drukverlies over een bepaalde tijd. Drukverlies wijst op een lek.
Wanneer het werkt
Om vast te stellen dát je een probleem hebt. Op een vrachtwagen productielocatie had men via een drukverliesberekening vastgesteld dat ze ongeveer 15% van hun perslucht verloren. Dat is een duidelijk signaal. Het bereik dekt het hele systeem in één meting.
Waar het tekortschiet
Je weet hoevéél, maar niet wáár. Geen lokalisatie. Die 15% kan in één groot lek zitten of verspreid over 30 kleine. Zonder aanvullende inspectie weet je niet waar je moet repareren. De gevoeligheid is laag tot gemiddeld: zeer kleine lekken vallen binnen de meetonnauwkeurigheid. Belangrijk: het systeem moet afgesloten worden. Tijdens productie is een drukverliestest in de praktijk niet uitvoerbaar.
✓ Geschikt voor: Vaststellen of lekdetectie nodig is.
✕ Niet geschikt voor: Lokaliseren van individuele lekken.
4. Vaste gasdetectie (stationair)
Sensoren op vaste posities die continu gasconcentraties meten. Standaard in de chemie, petrochemie en bij koelinstallaties met ammoniak of F-gassen. Belangrijk: vaste detectoren zijn gasspecifiek. Er bestaat geen universele sensor die elk gevaarlijk gas kan meten.
Wanneer het werkt
Continue bewaking van bekende risicozones. Als er een gaslek optreedt in de buurt van een sensor, geeft het systeem alarm.
Waar het tekortschiet
Vaste gasdetectie geeft aan dát er een lek is, maar de exacte locatie blijft onbekend. Een lek achter een object of op een andere hoogte kan onopgemerkt blijven. Intermitterende lekken die alleen onder bepaalde procesomstandigheden optreden, worden niet altijd opgepikt. Windrichting speelt mee: als de wind het gas van de sensor af blaast, komt er geen alarm. Vaste installaties zijn een serieuze investering: tientallen tot honderden sensoren, bekabeling, installatie, periodieke kalibratie en onderhoud.
✓ Geschikt voor: Continue monitoring als eerste verdedigingslijn.
✕ Niet geschikt voor: Het lokaliseren van de exacte bron van een lek, of het vinden van lekken buiten het bereik van de sensoren.
Lees ook: Akoestische lekdetectie naast je vaste gasdetectie
5. Akoestische lekdetectie (ultrasoon)
Een camera met een array van microfoons die geluid oppikt in het ultrasone bereik (2 tot 100 kHz). Op het scherm zie je een live beeld dat aangeeft waar ultrasoon geluid vandaan komt.
Wanneer het werkt
Periodiek inzetbaar en geschikt tijdens normale productie: geen stilstand nodig. Scannen van een heel systeem in één inspectieronde. Hoge lokalisatie en hoge gevoeligheid: de camera detecteert lekken op afstand, tot tientallen meters afhankelijk van omgeving en lekgrootte. Werkt in lawaaierige omgevingen. Per gevonden lek: exacte locatie, geschat debiet, jaarverlies in euro's, herstelprioriteit. Met ATEX-gecertificeerde apparatuur inzetbaar in explosiegevaarlijke zones (zone 2 en zone 22).
Waar het tekortschiet
Bij hele kleine lekken onder lage druk wordt het signaal zwak. Het apparaat toont alleen geluidsbronnen die boven een bepaalde drempelwaarde uitkomen. Bij vacuümsystemen werkt het alleen als je een ultrasone geluidbron in de leiding inbrengt.
✓ Geschikt voor: Snelle, complete scan van perslucht- en gassystemen zonder productiestilstand.
✕ Niet geschikt voor: Vacuümlekdetectie (zonder aanvullende bron) en kleine lekken onder zeer lage druk.
Lees ook: Welke gassen kun je met akoestische lekdetectie opsporen?
De vergelijking in één overzicht
| Methode | Continu | Tijdens productie | Lokalisatie | Gevoeligheid | Bereik | ATEX | Kosten |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Zeepsop | Nee | Beperkt | Hoog | Laag | Contact | Beperkt | Hoog* |
| Handheld detector | Nee | Beperkt | Medium | Medium | Nabij sensor | Ja** | Hoog* |
| Drukverliestest | Nee | Nee | Geen | Laag–medium | Heel systeem | Ja** | Laag |
| Vaste gasdetectie | Ja | Ja | Laag | Hoog | Gelimiteerd | Ja | Hoog |
| Akoestische lekdetectie | Periodiek | Ja | Hoog | Hoog | Groot | Ja | Medium |
* Voor het controleren van een enkel lek zijn de kosten laag, echter voor een heel systeem zijn de kosten hoog i.v.m. de tijd die nodig is om alle lekken te controleren.
** Mits Ex-gecertificeerde uitvoering. Drukverliestest: met inert gas (N₂) en gecertificeerde apparatuur.
Niet óf-óf, maar én-én
De belangrijkste conclusie: deze methoden sluiten elkaar niet uit.
Vaste gasdetectie is en blijft je eerste verdedigingslijn voor continue monitoring. Maar er zijn blinde vlekken, en die vul je aan met periodieke akoestische inspectie.
Zeepsop en puntmeting verdwijnen niet. Na een reparatie wil je soms bevestigen dat het lek gedicht is. Maar als primaire opsporingsmethode voor een heel systeem zijn ze te langzaam, te arbeidsintensief en niet altijd veilig.
De drukverliestest is een goede startvraag: heb ik een probleem? Het antwoord op waar dat probleem zit, geeft een akoestische camera.
Op diezelfde productielocatie die 15% verlies had vastgesteld, bracht een akoestische scan meer dan 20 lekken aan het licht. Niet alleen op de kleine koppelingen waar je ze verwacht, maar ook in het hoofdleidingsysteem. Zonder de camera had dat hoofdleidinglek er nog steeds gezeten.
Wat past bij jouw situatie?
Je weet dát je lekt, maar niet waar.
Een akoestische scan geeft je in een dagdeel een indicatief beeld. Wil je eerst een indicatie van de kosten? Gebruik onze persluchtcalculator.
Lees ook: Wat kost een persluchtlek? · Waar zitten persluchtlekken meestal?
Je hebt vaste gasdetectie maar vermoedt blinde vlekken.
Een akoestische inspectie vult de gaten. Werkt naast je bestaande systeem, niet als vervanging. Lees meer over onze aanpak.
Je hebt nog nooit lekdetectie laten doen en wilt weten of het zinvol is.
We denken graag met je mee. Plan een kennismakingsgesprek.
GasProtex is specialist in gas- en persluchtlekdetectie voor de Nederlandse industrie. ATEX-gecertificeerd (zone 2/22). VCA-vol.
Wil je weten waar jouw lekken zitten?
Een Quickscan geeft je in een dagdeel een compleet beeld van je perslucht- of gassysteem.