Perslucht
Wat kost een persluchtlek? De berekening met voorbeelden
GasProtex · 7 mei 2026 · 5 minuten leestijd
Perslucht is een van de duurste energiedragers in de industrie. Toch weten veel bedrijven niet wat hun lekken kosten. In dit artikel rekenen we het voor: van de factoren die de kosten bepalen tot concrete voorbeelden per lekgrootte. Zodat je weet wat er weglekt, en wat je kunt besparen.
Waarom perslucht zo duur is
Van alle industrieel verbruikte elektriciteit in Nederland gaat ongeveer 10% naar persluchtopwekking. Bij de gemiddelde installatie vormen de energiekosten 70 tot 75% van de totale kosten over de levensduur. Investering en onderhoud zijn bijzaak vergeleken met de stroomrekening.
En daar zit het probleem: verliespercentages van 15 tot 30% zijn normaal in de industrie. Bij een compressor die continu draait om lekken te compenseren, betaal je letterlijk voor lucht die nergens terechtkomt. De compressor merkt het niet. De productie merkt het niet. Alleen de energierekening merkt het.
Waar hangt de kostprijs van een lek vanaf?
De kosten van een persluchtlek worden bepaald door een combinatie van factoren:
De grootte van het lek. Gemeten in liter per minuut. Een gaatje van 1 mm lekt bij 6 bar ongeveer 64 liter per minuut. Een gat van 5 mm bij 8 bar al meer dan 2.000 liter per minuut. Het verschil in kosten is enorm.
De systeemdruk. Hoe hoger de druk in je systeem, hoe meer energie het kost om diezelfde lucht te comprimeren. Een installatie op 8 bar is duurder per gelekt volume dan een op 6 bar.
De draaiuren van de installatie. De meeste industriële persluchtsystemen draaien 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Elk lek kost dan 8.760 uur per jaar geld. Bij installaties die alleen overdag draaien zijn de kosten per lek lager, maar het principe is hetzelfde.
De energieprijs. In Nederland betaalt een gemiddeld MKB-bedrijf momenteel rond de €0,20 per kWh aan elektriciteit. Dit tarief verschilt per contract en per verbruiksprofiel. Hoe hoger je stroomprijs, hoe duurder elk lek.
Het specifiek vermogen van de compressor. Een moderne, goed onderhouden compressor verbruikt minder energie per kubieke meter perslucht dan een ouder exemplaar. Standaard wordt gerekend met 0,12 kWh per m³. Bij oudere of minder efficiënte installaties kan dit hoger liggen.
Drie voorbeelden: van klein tot groot
Hieronder drie scenario's bij continue bedrijfsvoering (24/7, 8.760 uur per jaar) en een stroomprijs van €0,20 per kWh.
| Druk | Lekdebiet | m³/jaar | kWh/jaar | Kosten/jaar | |
|---|---|---|---|---|---|
| Klein lek (1 mm) | 6 bar | 64 l/min | 33.586 | 6.449 | € 1.290 |
| Middelgroot lek (3 mm) | 7 bar | 657 l/min | 345.319 | 70.445 | € 14.089 |
| Groot lek (5 mm) | 8 bar | 2.053 l/min | 1.078.857 | 233.033 | € 46.607 |
Rekenmethode: (l/min ÷ 1.000 × 60) × 8.760 uur × 0,12 kWh/m³ × drukfactor × €0,20/kWh.
Dat zijn de kosten van één lek. Bij een gemiddelde inspectie vinden we tien tot dertig lekken per locatie. Tel dat bij elkaar op en je begrijpt waarom bedrijven die voor het eerst een akoestische scan laten doen, schrikken van het resultaat.
Een gemiddelde productielocatie met vijftien kleine tot middelgrote lekken verliest al snel €12.000 tot €30.000 per jaar aan ongebruikte perslucht. Dat is geld dat letterlijk de lucht ingaat.
De CO₂-impact
Naast de financiële kosten is er de milieubelasting. Per verbruikte kWh stoot een gemiddelde Nederlandse stroomproducent 0,22 kg CO₂ uit. In de drie voorbeelden hierboven:
| CO₂/jaar | Equivalent bomen | Equivalent auto-km | |
|---|---|---|---|
| Klein lek | 1,4 ton | 234 | 9.200 km |
| Middelgroot lek | 15,5 ton | 2.589 | 100.700 km |
| Groot lek | 51,3 ton | 8.567 | 333.200 km |
CO₂-factor: 0,22 kg/kWh (NL stroommix). Auto-equivalent: 6,5 km per kg CO₂. Bomen: 6 kg CO₂-opname per boom per jaar.
Voor bedrijven met duurzaamheidsdoelstellingen of ESG-rapportages is persluchtlekkage een directe, meetbare en relatief eenvoudig te reduceren emissiebron.
Wat de meeste bedrijven onderschatten
De kosten per individueel lek lijken soms beheersbaar. Maar drie factoren maken het totaalplaatje groter dan verwacht:
Aantal lekken. Een persluchtinstallatie met honderden koppelingen, aftakkingen, cilinders en slangaansluitingen heeft vrijwel altijd meerdere lekken tegelijk. Vijf kleine lekken kosten bij continue bedrijfsvoering samen al bijna €6.500 per jaar.
Lees ook: Waar zitten persluchtlekken meestal?
Lekken groeien. Een lek dat vandaag klein is, is over zes maanden groter. Koppelingen die trillen, slijtage aan afdichtingen, thermische uitzetting: de debietverliezen nemen toe als je niet ingrijpt.
De compressor compenseert. Zolang de compressor het verlies kan bijhouden, merkt de productie niets. Het systeem werkt gewoon. Maar de compressor draait langer, verbruikt meer stroom, slijt sneller en het onderhoud wordt duurder. Die kosten zijn onzichtbaar tot je ze meet. Het resultaat: bedrijven die nog nooit een lekdetectie hebben laten doen, zijn vaak verrast door het totaalbedrag. Niet omdat de individuele lekken zo groot zijn, maar omdat het er zoveel zijn.
Zelf rekenen of laten uitrekenen
Op gasprotex.nl/bereken-je-besparing/perslucht/ staat onze calculator. Vul je geschatte lekdebiet, systeemdruk en stroomtarief in en je ziet direct wat persluchtlekkage je kost. Geen registratie nodig, direct resultaat.
De calculator geeft een indicatie op basis van gemiddelden. Wil je weten wat de werkelijke lekken in jouw installatie kosten? Dan is een inspectie ter plaatse nodig. Bij een akoestische scan brengen we elk lek in kaart: locatie, geschat debiet, jaarlijkse kosten en herstelprioriteit.
Lees ook: Lekdetectie methoden vergeleken · ISO 11011 en persluchtaudits
Wat past bij jouw situatie?
Je wilt eerst een indicatie van de kosten.
Gebruik onze calculator.
Je wilt weten waar de lekken zitten en wat ze kosten.
Een akoestische scan geeft je in een dagdeel een indicatief beeld. Lees meer over onze aanpak.
Je wilt eerst sparren over wat zinvol is.
Plan een kennismakingsgesprek.
GasProtex is specialist in gas- en persluchtlekdetectie voor de Nederlandse industrie. ATEX-gecertificeerd (zone 2/22). VCA-vol.
Wil je weten waar jouw lekken zitten?
Een Quickscan geeft je in een dagdeel een compleet beeld van je perslucht- of gassysteem.